Irak’ın kurucu unsurlarından biri olarak ifade edilen Türkmenler, dağınık bir coğrafya içerisinde Irak’ın en güneyindeki Basra’dan en kuzeyindeki Duhok’a kadar hemen her vilayette yasamaktadır. Türkmenler yoğun olarak, Irak’ın kuzeyi batısından güney doğusuna kadar yaklasık 50 km’lik genislikteki bir seritte yasamlarını sürdürmektedir.

1926’dan sonra Irak ile Türkiye arasındaki sınırların çizilmesiyle birlikte, Türk toplumu, Irak’taki yönetimlerce baskı görmüs ve bir tehdit olarak algılanmıstır. 1950’lilerin sonunda ilk dönemlerde kullanılan “Türk” adının yerine, Türkiye ile bağların koparılması amacıyla “Türkmen” adının kullanıldığı ifade edilmektedir.

Türkmenler, Türkiye’ye güven neticesinde ortaya çıkan rehavet hali ve Baas Rejiminin baskıcı politikaları nedeniyle de bölgede hakim anlayıs olan silahlı mücadeleyi tercih etmemis, siyasal hareketlerden uzak durarak, kültürel yapıları ve milli kimliklerini korumaya odaklanmıstır.

Türkmenlerin dağınık olarak çesitli vilayetlerde yasamaları, Irak’ta Türkmenlere yönelik yürütülen sistemli asimilasyon politikaları neticesinde Irak dısına ciddi anlamda beyin göçü vermis olmaları gibi nedenler de organize bir bütünlük olusturarak, siyaseten ortaya çıkmalarını engellemistir.

Irak’ta Türkmenlerin örgütlenmesine iliskin bir yapılanmaya 1960’a kadar rastlamak mümkün değildir.

1991’den sonra Irak’ın kuzeyinde uçusa yasak bölge olusturularak, güvenli bölgenin ortaya çıkmasıyla Irak muhalefeti bir yasam alanı elde etmis ve Türkmenler de bu yasam alanını kullanmıstır.

Siyasi geçmisi çok derin olmayan Türkmenler, bu süreçte farklı unsurların etkisinde kalmıstır. Öte yandan tarihsel travmalar, toplumsal dinamikler, Irak iç siyasetinin etkisi ve Türkiye ile diğer bölge ülkelerinin etkisi, Türkmen örgütlenmelerinin niteliğini belirlemistir.

2003’ten sonra olusan yeni Irak’ta etkin bir sekilde yer alamasa da yasanan sıkıntılara rağmen Irak’taki Türkmen siyasi hareketi bugün için asama kaydetmis ve Irak siyasetine dahil olmaya baslamıstır.

Irak’ta bugün 20’ye yakın Türkmen siyasi partisi mevcuttur. Ancak Türkmenleri temsil oranına bakıldığında Irak Türkmen Cephesi(ITC), diğer partiler arasından belirgin bir sekilde sıyrılmaktadır. Türkmenler 2003’ten sonra sivil toplum örgütlerine de ağırlık vermistir. Bu kapsamda Türkmen sivil toplumunun da gelistiği söylenebilir.

Irak’ta Türkmenlerin gelismis bir medya ağına sahip olduğunu söylemek güçtür. Türkmenler tarafından çıkarılan dergi ve gazetelerin hemen hepsi ya bir siyasi kurulusa ya da bir sivil toplum örgütüne bağlıdır. Ayrıca Türkmenlerin biri yerel ve biri de uydu olmak üzere iki televizyonu vardır.

Metnin Tamamı

http://www.orsam.org.tr/tr/trUploads/Yazilar/Dosyalar/2011316_orsam.irakturkmenvarligi2011.pdf